
Je naaste vergeet een naam of kan even niet op een woord komen. Of je loopt zelf een kamer binnen en vraagt je af waarom je daar ook alweer bent. Vaak rijst dan meteen die spannende vraag: hoort deze vergeetachtigheid gewoon bij het ouder worden, of speelt er meer?
Als integraal huisarts én als kleindochter en schoondochter van mensen met dementie (mijn beide oma's hadden Alzheimer en ook mijn schoonvader leeft met dementie) weet ik hoe lang je als familie kunt twijfelen. Toch zijn er duidelijke signalen die aangeven dat het verstandig is om samen naar de huisarts te gaan. Dit zijn de acht tekenen die je niet mag negeren.
8 waarschuwingssignalen van beginnende dementie
1. Geheugenverlies dat het dagelijks leven verstoort
Iedereen vergeet weleens een afspraak of de naam van een kennis, en herinnert het zich later weer. Bij beginnende dementie verdwijnt vooral recente informatie volledig: een bezoek aan de kleinkinderen van gisteren lijkt nooit te hebben plaatsgevonden. Ook belangrijke persoonlijke gegevens, zoals een adres of geboortejaar, kunnen langzaam wegzakken.
2. Moeite met woorden vinden en gesprekken volgen
Af en toe op zoek zijn naar een woord is heel normaal. Maar wanneer iemand alledaagse woorden niet meer begrijpt of vervangt door vage omschrijvingen (zoals "dat ding waarmee je foto's maakt" in plaats van een camera), noemen we dat anomie. Dit verschilt van afasie (het plotselinge verlies van taalvermogen zoals dat vaker voorkomt na een beroerte).
3. Problemen met vertrouwde dagelijkse handelingen
Handelingen die jarenlang op de automatische piloot gingen, lopen plotseling vast. Denk aan koffiezetten in de verkeerde volgorde (eerst koffie in het apparaat, dan pas het filter en geen water) of moeite met het bedienen van de wasmachine. Het niet meer goed kunnen uitvoeren van aangeleerde handelingen heet apraxie. Ook het overzicht bewaren bij administratie of koken wordt steeds lastiger.
4. Spullen op onlogische plekken leggen
Iedereen legt weleens zijn telefoon naast zich neer of raakt zijn sleutels kwijt. Bij dementie belanden spullen op echt bizarre plekken, zoals een pak ijs in de oven, sleutels in de suikerpot of schone kleren in de vaatwasser. Bovendien herkent de persoon vaak niet meer dat dit onlogisch is, waardoor anderen soms ten onrechte worden verdacht van het verplaatsen of wegnemen van spullen.
5. Desoriëntatie in tijd en plaats
Iemand met dementie kan de weg kwijtraken in een vertrouwde buurt, bij een bushalte blijven zitten zonder te weten waar de reis naartoe ging, of op pad gaan om naar "huis" te gaan (vaak het ouderlijk huis van vroeger). Ook het besef van dag, seizoen of jaartal raakt sneller zoek.

6. Verminderd beoordelings- en inschattingsvermogen
Het inschatten van situaties wordt lastiger: denk aan een dikke winterjas aantrekken op een warme zomerdag, of juist zonder jas de kou in lopen. Ook financieel overzicht neemt af, waardoor iemand sneller ingaat op telefonische verkopers of grote bedragen uitgeeft zonder het te beseffen.
7. Stemmingswisselingen en gedragsveranderingen
Van het ene op het andere moment omslaan van vrolijk naar achterdochtig, angstig of boos, zonder duidelijke aanleiding. Iemand kan rustiger en teruggetrokken worden, of juist sneller geïrriteerd raken omdat de wereld om hen heen steeds onvoorspelbaarder en verwarrender voelt.
8. Verlies van initiatief
Iedereen heeft weleens een dag geen zin in huishouden of hobby's. Bij dementie zie je echter vaak een blijvende passiviteit ontstaan: urenlang voor de televisie zitten, langer slapen dan normaal en geen initiatief meer nemen om zelf iets te ondernemen (dit kan overigens ook wijzen op een depressie).
Naar de huisarts: de eerste stap naar duidelijkheid
Herken je meerdere van deze signalen bij jezelf of je naaste? Maak dan een afspraak bij de huisarts. Geheugenklachten betekenen lang niet altijd dat er sprake is van dementie. Soms ligt er een goed behandelbare lichamelijke oorzaak aan ten grondslag, zoals een vitamine B12-tekort, een traag werkende schildklier, bijwerkingen van medicijnen, een depressie of een acuut delier.
De huisarts begint met een uitgebreid gesprek (de anamnese), lichamelijk onderzoek en bloedonderzoek, aangevuld met korte cognitieve screeningstesten zoals de MMSE en de klok-tekentest. Wil je precies weten hoe dit onderzoek stap voor stap verloopt en welke testen er allemaal bestaan? Lees dan ook mijn uitgebreide uitleg over diagnostiek bij dementie.



























0 Comments