
Verdrink je in de bureaucratie van de zorg? Ontdek precies hoe het persoonsgebonden budget (PGB) werkt, via welk loket je dit aanvraagt en hoe je de regie over de zorg weer in eigen hand neemt.
Er wordt in de zorgwereld veel over gesproken: het PGB, oftewel het persoonsgebonden budget. Maar wat is het precies, voor wie is het bedoeld en bij welke instantie moet je aankloppen? Het Nederlandse zorgstelsel kan aanvoelen als een ondoordringbaar doolhof. In dit artikel zet ik de basisregels en de verschillende loketten overzichtelijk voor je op een rij.
Voor wie is een PGB bedoeld?
Een PGB is bedoeld voor mensen die langdurig zorg, hulp of begeleiding nodig hebben vanwege een chronische ziekte, beperking of ouderdom (zoals dementie). In plaats van zorg in natura (waarbij een vaste zorgorganisatie bepaalt wie er langskomt en hoe laat), krijg je een budget waarmee je zelf zorgverleners inkoopt.
Het grootste voordeel is dat je zelf beslist wie er over de vloer komt, op welke momenten en op welke manier de zorg wordt ingevuld. Dat geeft veel eigen regie en vertrouwdheid, wat zeker bij dementie goud waard is. Het nadeel is dat je ook zelf verantwoordelijk bent voor de organisatie: denk aan het opstellen van zorgovereenkomsten, het bijhouden van de urenregistratie en het regelen van vervanging bij ziekte of vakantie.
Samengevat biedt een PGB maximale keuzevrijheid en eigen regie, maar vraagt het ook meer tijd en administratieve organisatie.
Via welk loket vraag je een PGB aan?
Het aanvragen van een PGB voelt vaak ingewikkeld omdat de zorg in Nederland is verdeeld over verschillende wetten. Afhankelijk van de situatie en de zorgbehoefte vraag je een PGB aan bij een van deze drie instanties:
1. Het zorgkantoor (Wet langdurige zorg)
Het zorgkantoor moet je niet verwarren met je zorgverzekeraar, ook al dragen ze vaak dezelfde naam (zoals CZ of VGZ). Het zorgkantoor voert de Wet langdurige zorg (Wlz) uit, bedoeld voor mensen die blijvend 24 uur per dag toezicht of zorg in de nabijheid nodig hebben.
De CIZ-indicatie: Je kunt pas een Wlz-PGB bij het zorgkantoor aanvragen als je een officiële indicatie hebt van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Na je aanvraag beoordeelt een onderzoeker van het CIZ (via een huisbezoek of uitgebreid gesprek) of je naaste aan de voorwaarden voldoet.
2. De gemeente (Wmo en Jeugdwet)
De gemeente is verantwoordelijk voor twee wetten. Ten eerste de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), voor hulp en ondersteuning om zo lang mogelijk zelfstandig thuis te wonen (zoals huishoudelijke hulp, dagbesteding, begeleiding of woningaanpassingen). Ten tweede de Jeugdwet, voor kinderen en jongeren tot 18 jaar. Hiervoor meld je je bij het Wmo-loket of jeugdteam van je eigen gemeente.
3. De zorgverzekeraar (Zorgverzekeringswet)
De zorgverzekeraar verstrekt een PGB vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw) wanneer iemand thuis persoonlijke verzorging (zoals hulp bij wassen en aankleden) of verpleging (zoals wondzorg of medicatie toedienen) nodig heeft. Een wijkverpleegkundige stelt hiervoor de indicatie op, waarmee je het budget bij je eigen zorgverzekeraar aanvraagt.
Belangrijk om te weten: zolang er nog geen Wlz-indicatie is, kan het voorkomen dat je via twee loketten tegelijk werkt: bijvoorbeeld huishoudelijke hulp en dagbesteding via de gemeente (Wmo) en persoonlijke verzorging via de zorgverzekeraar (Zvw).
Snelkeuze: waar begin je?
- Gaat het om iemand jonger dan 18 jaar? Neem contact op met het jeugdloket van je gemeente (Jeugdwet).
- Is er blijvend 24-uurs toezicht of intensieve zorg nodig (zoals bij gevorderde dementie)? Start een Wlz-aanvraag bij het CIZ en regel daarna het PGB via het regionale zorgkantoor.
- Is er thuis persoonlijke verzorging of verpleging nodig? Vraag een indicatie aan via een wijkverpleegkundige voor een Zvw-PGB bij je zorgverzekeraar.
- Is er hulp in het huishouden, begeleiding of dagbesteding nodig? Vraag een keukentafelgesprek aan bij het Wmo-loket van je gemeente.
Webinar terugkijken: PGB aanvragen in de praktijk
Wil je stap voor stap zien hoe het aanvraagproces in de praktijk werkt en welke rekentools en formulieren je daarbij helpen? Bekijk dan het webinar hieronder, of lees mijn uitgebreide stappenplan voor het aanvragen van een PGB bij dementie (inclusief alle downloads).



























We waarderen het enorm dat je deze extra bron met onze lezers deelt - samen maken we het voor iedereen wat makkelijker!
Hartelijke groet, Naomi