Magische muziek en miMakkers: Zo breng je weer licht in de dementiezorg

Auteur Ingrid Keestra deelt hoe je met échte aandacht, muziek & belevingsgericht contact de mantelzorg lichter én leuker maakt.

Even voorstellen: Ingrid Keestra

Ingrid is de bezielende auteur van "Mantelzorger der Liefde – Een positieve gids voor mantelzorgers bij dementie" en het onlangs verschenen "Het Mantelzorger-Alfabet – Dingen waar je als mantelzorger tegenaan loopt".

Ik kwam Ingrid onlangs toevallig tegen tijdens een online medialunch, en het klikte meteen. Het is heerlijk om gelijkgestemden te ontmoeten die dezelfde missie delen: een positieve en hoopvolle draai geven aan mantelzorg. Het leven is immers vaak al zwaar genoeg.

Speciaal als voorproefje op ons aankomende webinar "Muziek, Blij Brein en Dementie" heeft Ingrid deze inspirerende gastblog over de kracht van muziek geschreven. Veel leesplezier!

De letter M is van... mantelzorger, miMakker en magische muziek

Over het woord ‘mantelzorg’ hoor ik de laatste tijd regelmatig wisselende geluiden. Sommige mensen vinden het een overbodige of te formele term; ze voelen zich helemaal geen mantelzorger, maar zijn ‘gewoon’ de partner of het kind van iemand die extra hulp nodig heeft. Anderen hebben er juist een hekel aan omdat het zo lief en zacht klinkt, terwijl de dagelijkse realiteit vaak ontzettend pittig en zwaar is.

Wat mij betreft is het toch een waardevol begrip. Het geeft ons namelijk de mogelijkheid om deze onmisbare groep mensen een stem te geven, de krachten te bundelen en maatschappelijk aandacht op te eisen. Zelf heb ik de variant ‘Mantelzorger der liefde’ in het leven geroepen, want dat is de brandstof waar we uiteindelijk allemaal op draaien. Mijn belangrijkste boodschap is wel dat die liefde niet alleen naar je dierbare stroomt, dat verdient zij namelijk ook ruimschoots richting jezelf.

Neem die tijd en ruimte voor je eigen ontspanning. Alleen op die manier hou je deze marathon vol, en daar vaart uiteindelijk iedereen in de zorgdriehoek wel bij.

Hoe maken we het leven met dementie lichter en leuker?

De sleutel tot een fijnere dagelijkse dynamiek ligt in actieve verdieping. Door meer kennis te vergaren over de werking van het dementerende brein, leer je het gedrag beter begrijpen en kun je er soepeler in meebewegen. Dat maakt het contact niet alleen makkelijker, maar ook oprecht leuker.

Breng bijvoorbeeld eens een bezoek aan een Alzheimer Café bij jou in de buurt. Dit zijn laagdrempelige en ontzettend waardevolle bijeenkomsten die georganiseerd worden door Alzheimer Nederland. Je vindt de locaties via de landelijke website:

Bekijk de Alzheimer Cafés in jouw regio

Daarnaast organiseren veel verpleeghuizen informatieve familieavonden. Ook kun je digitaal veel opsteken via handige e-learningmodules op YouTube of interactieve serious gaming-concepten. Aarzel ook zeker niet om te sparren met je huisarts of de casemanager dementie. Volgens kaderarts geriatrie Herman Wisselink, die ik interviewde voor mijn boek, hoeft het mantelzorgnetwerk zich bovendien niet te beperken tot het gezin. Betrek er gerust buren, vrienden en kennissen bij; we hebben als samenleving immers een gezamenlijke, ruimhartige zorgplicht.

miMakkers: Contact maken vanuit pure beleving

Een prachtig praktijkvoorbeeld van betekenisvolle verbinding zijn de zogeheten ‘miMakkers’. Dit zijn speciaal opgeleide professionals die de miMakkusmethode toepassen om écht contact te maken met mensen met dementie of een verstandelijke beperking. Zij sluiten feilloos aan op de belevingswereld van het individu door onvoorwaardelijke aandacht te geven, te volgen en mee te buigen. Dit contact verloopt soms via subtiele geluiden, maar is heel vaak non-verbaal: in het spel met handpoppen of door het inzetten van muziek.

Ontdek hier hoe miMakkers te werk gaan

De magische en helende werking van muziek

Er is naar mijn idee geen enkel ander medium dat zo krachtig is in het openen van gesloten deuren en het aanwakkeren van levensvreugde als muziek. Wereldwijd houden wetenschappers en therapeuten zich bezig met muziektherapie bij dementie om het welzijn te verhogen. Denk aan de bekende neuropsycholoog Erik Scherder, maar in Nederland pionieren professionals zoals Ignar Rip en Machgiel Bakker hier ook fantastisch in. Laatstgenoemde ontwikkelde ‘De Soundtrack van je leven’: een unieke muzikale blauwdruk van iemands persoonlijke geschiedenis.

Samen naar favoriete platen luisteren of luidkeels meezingen brengt niet alleen plezier in het moment, het fungeert ook als een tijdmachine die diep weggestopte herinneringen in een flits naar boven haalt. Er bestaat zelfs een prachtig online radiostation speciaal voor deze doelgroep: Radio Remember. Zij programmeren herkenbare, nostalgische muziek om de mentale gezondheid en het comfort van luisteraars met dementie te stimuleren.

Eenvoudig thuis aan de slag

Je hoeft gelukkig geen professioneel therapeut te zijn om de vruchten hiervan te plukken. Begin thuis simpel. Zing samen bekende liedjes van vroeger. Ben je zelf niet zo'n zanger? Maak dan handig gebruik van Spotify of YouTube en luister samen met een kop koffie naar de favoriete artiesten van je dierbare. Het zorgt direct voor een sfeer van geborgenheid, warmte en gezelligheid.

Vaak ontstaan er op zulke momenten magische herinneringen: patiënten die nauwelijks nog spreken, zingen opeens hele coupletten feilloos op de juiste melodie mee. Vooral traditionele seizoens- en kerstliedjes doen het fantastisch. Mijn eigen moeder is al haar hele leven dol op ‘White Christmas’ van Bing Crosby. Die gaat de komende tijd dan ook gegarandeerd op repeat staan!

Met een warme Mantelzorger der Liefde-groet,

Ingrid Keestra